Selen – Twoje życie pełne radości

Nasz organizm potrzebuje niewielką ilość selenu – zaledwie 50 mikrogramów dziennie. Nie oznacza to jednak, że możemy zaniedbywać go w codziennej diecie. Brak selenu bowiem może mieć poważne skutki w postaci depresji i osłabienia odporności. Odpowiednia dawka w diecie zapobiega natomiast wielu poważnym chorobom.

Rola selenu w organizmie

Selen został odkryty w 1817 r. przez szwedzkiego chemika Jonsa Berzeliusa. Badania naukowe potwierdziły skuteczność selenu w walce z utleniaczami, w zapobieganiu zawałom, nowotworom (zwłaszcza rakowi prostaty). Nie bez znaczenia jest też jego poprawiające nastrój i antydepresyjne działanie.

Mikrogramy zdrowia

Selen znajduje się w każdej komórce naszego ciała. Największe stężenie tego minerału występuje w warstwie korowej nerek, trzustce, przysadce mózgowej i wątrobie. Jest niezbędny podczas produkcji enzymów. Najważniejszą funkcją, którą spełnia, jest tworzenie enzymu – antyutleniacza – peroksydazy glutationowej. Ta substancja odpowiada za ochronę czerwonych krwinek i błon komórkowych przed niszczącym wpływem wolnych rodników. Dzięki selenowi również nasze serce jest chronione przed zgubnym wpływem utleniaczy. Minerał ten jest istotny dla prawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego i tarczycy. Chroni także przed reumatoloidalnym zapaleniem stawów i pomaga łagodzić to schorzenie, redukując ilość szkodliwych substancji przyczyniających się do jego rozwoju.

Czy wiesz, że…

Tlen – ten sam pierwiastek, któremu zawdzięczamy życie, także nam je odbiera. Dzieje się to na skutek reakcji, której cząsteczki tlenu (O2) ulegają w organizmie, rozpadając się na tzw. wolne rodniki. Samotna cząsteczka tlenu pragnie związać się z inną. „Łapie” ją więc na „na chybił trafił” z komórek czy tkanek, jednocześnie je uszkadzając (utleniając). Antyutleniacze wychwytują krążące po organizmie wolne rodniki, wiążąc je, zanim te narobią szkód.

Antyutleniacze

Selen sprawia, że nasz organizm starzeje się wolniej. Pomaga zapobiegać uszkodzeniom komórek, przez co każdy organ i każda komórka naszego ciała zyskują ochronę. W taki sposób minerał przyczynia się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia chorób nowotworowych, chorób serca i układu krążenia.

Zapotrzebowanie organizmu

Selen nazywamy mikroelementem lub pierwiastkiem śladowym, ponieważ nasz organizm zgłasza zapotrzebowanie na bardzo małą jego dawkę. Wystarczy zaledwie ok. 50–60 mikrogramów, aby pokryć dzienne zapotrzebowanie.

relaxed young couple on spiral glass stairs in modern home villa indoors

W walce z depresją

Niedobór selenu w organizmie skutkuje zwiększoną nerwowością, powoduje chandrę, a w skrajnej postaci nawet stany depresyjne. Badania naukowe przeprowadzone przez amerykańskich psychologów udowodniły, że ci, którym brakuje selenu, są mniej odważni, częściej odczuwają zmęczenie, mają gorszy nastrój. Zmiana diety spowodowała w poddanej badaniu grupie szybką i zauważalną poprawę nastroju. Wpływ selenu na psychikę ma zapewne związek z jego antyutleniającymi właściwościami, dzięki którym powoduje lepsze ukrwienie mózgu i sprawniejszą pracę komórek układu nerwowego. Zbadano także, że włączenie do diety większej ilości selenu działa korzystnie na osoby cierpiące na chorobę Alzheimera.

Selen w obronie męskości

U mężczyzn połowa selenu akumulowanego w organizmie znajduje się w jądrach, gruczołach płciowych i spermie. Selen odgrywa ważną rolę w podtrzymaniu sprawności seksualnej mężczyzn. Udowodniono, że zwiększa on liczbę plemników i poprawia ich ruchliwość. Niedawno odkryto, że selen może zapobiegać rozwojowi raka prostaty. Naukowcy ustalili, że mężczyźni z najniższym stężeniem selenu są ponad dwukrotnie bardziej narażeni na raka prostaty niż ci, u których stężenie tego pierwiastka było wysokie. Nie ustalono jeszcze najwyższej bezpiecznej dawki minerału– takiej, która maksymalnie by pomagała, jednocześnie nie powodując zatrucia organizmu.

Niedobór

Groźne braki selenu skutkuje zwiększoną podatnością na choroby nowotworowe, choroby serca i krążenia. Wraz ze spadkiem stężenia selenu spada również odporność organizmu. Pierwszymi objawami braku tego minerału są bladość, dolegliwości mięśniowe, kłopoty ze stawami, łamliwość paznokci, pojawiające się widoczne oznaki starzenia, słabsza praca mózgu, zaburzenia widzenia i zwiększona podatność na infekcje. W dalszej kolejności pojawiają się uszkodzenia serca, niedoczynność tarczycy, choroby kostne i nowotworowe. Niedobór u kobiet w ciąży może powodować nieodwracalne zmiany płodu.

Źródła

Ilość selenu w pożywieniu jest związana z jego stężeniem w glebie, na której wyrosły rośliny lub pasły się zwierzęta. Do źródeł selenu zalicza się pszenicę, ryż, owies, pestki dyni, drób, chude mięso. Dzienną dawkę minerału dostarczymy w 4 jajkach, 50 g dmuchanej pszenicy, 2,5 filiżankach ryżu (białego lub brązowego), 100 g małży, 70 g wędzonych ostryg, 80 g nasion słonecznika, 6 kromkach białego chleba, 110 g otrąb owsianych, 110 g kaszki pszennej, 70 g kurzych wątróbek.

Przyswajanie selenu

To, że minerał zostanie dostarczony w pokarmie, nie znaczy, że nasz organizm go wchłonie i wykorzysta. Przyswajalność selenu jest łatwiejsza przy diecie bogatej w białka oraz witaminy E, A i C, a utrudnione przez siarkę i metale ciężkie. Z tymi ostatnimi, na skutek zanieczyszczenia środowiska naturalnego, mamy niestety codzienny kontakt. 

Komu selen?

Jak w przypadku wszystkich minerałów i substancji odżywczych, każdy z nas musi dbać o prawidłowy poziom selenu. Zwiększone zapotrzebowanie na ten pierwiastek pojawia się u osób, które mają problemy z wchłanianiem substancji pokarmowych, chorych żywionych w sposób pozajelitowy i pacjentów po operacji usunięciu jelita. Dodatkowa (niewielka) dawka selenu przyda się w stanach obniżonego nastroju.

Nadmiar

Ostrożnie! Przesada nigdy nie jest wskazana. Nadmiar selenu powoduje spadek stężenia bardzo ważnych dla funkcjonowania organizmu minerałów takich jak magnez, mangan i miedź. Przedawkowanie selenu powoduje wypadanie włosów, łamliwość paznokci, zmiany skórne, podrażnienie, omdlenia, biegunkę, nudności i bóle brzucha. Wprawdzie dopuszczalna dla organizmu dawka to 400 mikrogramów dziennie, ale nie powinno się przekraczać dziennej normy (55-60 mikrogramów).

Czy wiesz, że…

Prowadzi się badania nad wpływem selenu na poprawę zdrowia chorych na AIDS. Choroba atakuje system immunologiczny, więc minerał, który wzmacnia jego działanie może pomóc w złagodzeniu objawów i opóźnić jej rozwój.

(na podst.) Hanna Żurawska, Broni młodości i walczy z ponurym nastrojem: właściwości selenu, „Zdrowie i Sukces: dodatek Minerały”, Wyd. spec. nr 4/2007, s. 26-27.

 

Jeszcze nie skomentowany

Skomentuj